چرا فیزیک، بهترین دروغ‌سنج است
الک در خرداد ۱۳۹۷ به‌عنوان یک کانال تلگرامی شروع شد. ایده ساده بود: هر روز ویدئویی یا تصویری در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود که ادعایی دربارهٔ جهان فیزیکی دارد. بیشترشان را می‌شود بدون هیچ ابزاری راستی‌آزمایی کرد — فقط با قانونهایی که در دبیرستان خوانده‌ایم.
فیزیک برای این کار ابزار خوبی است چون بر خلاف بحث و جدل، عدد می‌دهد. لازم نیست باور کنیم یا نکنیم؛ می‌شود حساب کرد. اگر جمعیتی با پریدن زلزله ساخته باشد، انرژی‌اش را می‌شود تخمین زد. اگر گلوله‌ای به موبایلی خورده باشد، تکانه‌اش را می‌شود سنجید.
و در طول این حساب کردن، چیزی یاد می‌گیریم. هدف اصلی الک همین است: هر مورد بهانه‌ای است برای آموختن یک تکه فیزیک.
معیار امتیازدهی
هر مورد بین ۰ تا ۱۱ امتیاز می‌گیرد. امتیاز، «میزان صداقتِ» ادعاست — نه جذابیت ویدئو و نه نیّت سازنده‌اش. مقیاس چهار باند دارد:
| دروغ | امتیاز ۰ تا ۲ — ادعا با فیزیکِ شناخته‌شده در تضاد آشکار است. | ۳۸ مورد |
| بیشتر نادرست | امتیاز ۳ تا ۵ — هستهٔ ادعا نادرست است، هرچند تکه‌ای از آن درست باشد. | ۲ مورد |
| تا حدی درست | امتیاز ۶ تا ۸ — پدیده واقعی است اما ادعا اغراق یا بدفهمی دارد. | ۳ مورد |
| راست | امتیاز ۹ تا ۱۱ — ادعا با فیزیک و شواهد می‌خواند. | ۱۷ مورد |
چرا ۱۱ و نه ۱۰؟ چون یک مقیاسِ فرد، وسطِ راحت ندارد؛ برای هر مورد باید تصمیم گرفت که به کدام سمت متمایل است.
روش کار هر مورد
هر مورد سه بخش دارد: ادعا همان‌طور که پخش شده، سند یعنی همان ویدئو یا تصویری که ادعا با آن آمده، و بررسی که در آن ادعا با فیزیک سنجیده می‌شود. در کانال، پیش از انتشار بررسی همیشه یک نظرسنجی می‌گذاشتیم؛ در این سایت هم پیش از دیدن حکم از شما حدس خواسته می‌شود. حدس زدن مهم است: وقتی موضع گرفته باشید، توضیح بهتر می‌نشیند.
عددها
تا اینجا ۶۴ مورد بررسی شده که ۶۰ موردشان امتیاز گرفته‌اند.