زلزلهٔ فوتبال
شادی طرفداران تیم ملّی فوتبال مکزیک، بعد از گلشان به آلمان، زلزله ایجاد کرد.
به نظر شما این ادعا درست است؟
حدس بزنید تا بررسی باز شود. حکم را در پایان صفحه می‌بینید.
رأی خوانندگان
برای این مورد رأی‌گیری کانال ثبت نشده است؛ آنچه می‌بینید میانگین ۵۲ موردِ دیگر است.
حکم الک در پایان همین صفحه است.
بررسی
این گزاره همراه با تصویر نوار زلزله‌نگار مربوطه پخش شده است.
ابتدا به چند داده کلی توجه کنیم:
- برای اینکه زلزله برای انسانها قابل احساس باشد باید بزرگی‌ای حداقل بین ۲ تا ۳ ریشتر داشته باشد.
- زلزله‌های با این قدرت در سراسر جهان سالانه ۱۳۰۰۰۰۰ بار اتفاق می‌افتند. یعنی روزی حدود ۳۶۰۰ بار.
- زلزله‌های یک درجه قویتر (۳ تا ۴) یک دهم تعداد بالا را دارند.
- هر دو ریشتر تغییر، انرژی آزاد شده در زلزه را ۱۰۰۰ برابر تغییر می‌دهد.
اکنون،
زلزله‌ای به قدرت ۳ ریشتر حدود ۶ میلیارد میلیون میلیون ژول انرژی آزاد می‌کند.
اگر تمام افراد گرد آمده در میدان شهر ۱۰۰ هزار نفر باشند و همه با هم نیم متر بالا بپرند و پایین بیایند و تمام انرژی پرش را مستقیماً به زمین بدهند، با استفاده از رابطهٔ سادهٔ انرژی پتانسیل گرانشی درمی‌یابیم که ۴۰ میلیون ژول انرژی آزاد می‌کنند که یک میلیارد میلیون برابر کوچکتر از انرژی لازم برای تولید زمین لرزه است!
در واقع به لرزه درآمدن ساختمانی که تعداد زیادی انسان در آن بالا و پایین بپرند به خودی خود چیز غریبی نیست. اگر در یک محدودهٔ کوچک، مثل میدان شهر، نیز تعداد زیادی انسان پرشهای متوالی و هماهنگ داشته باشند می‌توان به صورت موضعی محیط اطراف را قدری تکان داد. امّا به این تکانها زلزله نمی‌گویند. این اتفاق خاص که در مکزیک رخ داده است هم اتفاق نادری نیست و در بازیهای حساس دیگر و حتی در کنسرتها هم پیش آمده است. مثلاً به لینک آخر مراجعه کنید تا نمونهٔ آن در بارسلونا را بیابید.
بنابراین گزاره‌ٔ ادعا به این صورتی که بیان شده اعتبار چندانی ندارد. این ادعا از لحاظ صداقت امتیاز ۲ از ۱۱ می‌گیرد.
[https://www.infoplease.com/world/earthquakes/frequency-earthquakes-worldwide](https://www.infoplease.com/world/earthquakes/frequency-earthquakes-worldwide)
[https://earthquake.usgs.gov/learn/topics/mag_vs_int.php](https://earthquake.usgs.gov/learn/topics/mag_vs_int.php)
[https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1029/JB084iB05p02348](https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1029/JB084iB05p02348)
[https://en.wikipedia.org/wiki/Moment_magnitude_scale](https://en.wikipedia.org/wiki/Moment_magnitude_scale)
[https://www.forbes.com/sites/trevornace/2018/04/11/lionel-messis-legendary-goals-trigger-earthquakes-in-barcelona/#68b2449d4b23](https://www.forbes.com/sites/trevornace/2018/04/11/lionel-messis-legendary-goals-trigger-earthquakes-in-barcelona/#68b2449d4b23)
حکم الک