ماشین تفکیک تیله

بررسی

در مورد این ماشین چند نوع سؤال می‌توان پرسید:

۱) آیا این ماشین وجود خارجی دارد یا اینکه ماشین داخل این ویدئو و اتفاقی که می‌افتد تماماً ساختهٔ کامپوتر است؟

۲) آیا ماشین وجود دارد ولی کلکی در کار است؟ مثلاً در واقع یک نور پردازی باعث شده است که در آخر به نظر برسد تیله‌ها در هر بخش با رنگهای متفاوتی دسته‌بندی شده‌اند.

۳) ماشین وجود خارجی دارد و از خاصیت تیله‌ها استفاده می‌کند تا آنها را دسته‌بندی کند. مثلاً تیله‌های با رنگهای متفاوت جرمهای متفاوت دارند و دستگاه کاری می‌کند که جرمهای متفاوت در دسته‌های خود قرار بگیرند. یا شاید ابعاد متفاوت عامل این دسته‌بندی است و یا حتی شاید یک چشم الکترونیکی رنگهای مختلف را به نحوی جدا می‌کند.

۴) ماشین وجود خارجی دارد امّا در طراحی آن از کامپیوتر استفاده شده است.

ابتدا در جواب مورد ۲ باید گفت که نور پردازی نمی‌تواند عامل این اتفاق باشد. اگر هر تیله را در مسیر خودش دنبال کنید می‌بینید که رنگی ثابت دارد. در حالی که اگر منبع نوری قرار بود تیله‌ها را روشن کند، این تیله‌ها وقتی در مسیر خود از ستونی به ستون دیگر می‌روند باید تغییر رنگ دهند. از طرف دیگر وقتی تیله‌ها هنوز در مخزن هستند و از سوراخ بالایی سرازیر نشده‌اند هر کدام رنگهای متفاوتی دارند. چه نوع نور پردازی‌ای می‌تواند به تک تک تیله‌ها (حتی به تیله‌های وسطی) رنگ مخصوص خود بدهد؟ ضمناً وقتی تیله‌ها مخلوط هستند تاریکترند. این نشان می‌دهد که هر کدام واقعاً رنگ مخصوص خود را دارند و هر کدام واقعاً دارد قسمتی از نور را جذب می‌کند.

مورد ۳ هم نمی‌تواند درست باشد. اولاً وقتی فیلم دو طرف دستگاه را نشان می‌دهد هیچ ردّی از سیستمی که بتواند چنین کارهایی بکند نیست. صرفاً سمت چپ دستگاه چیزی شبیه به بالا بر قرار دارد که انگار قرار است تیله‌ها را از پایین به بالا ببرد. مثلاً فرض کنید قرار است چشم الکترونیکی رنگها را تشخیص دهد و تیله‌ها توسط پمپهای هوای متعدد به اطراف پرت شوند تا هر کدام نهایتاً سر جای خود قرار گیرند. خب، هیچ اثری از این پمپها (که باید نسبتاً حجیم هم باشند) نیست. یا مثلاً فرض کنید فقط یک پمپ یا کانال هوا در طرف چپ هست که تیله‌ها را فوت می‌کند، امّا تیله‌ای که سنگین‌تر است کمتر منحرف می‌شود و آن که سبکتر است بیشتر. بماند که تیله‌ای که از اول به اشتباه طرف راست رفته است، آخر دیگر با فوت این دستگاه نمی‌تواند به طرف چپ بیاید که! یا همهٔ تیله‌ها کمی باید به راست منحرف شوند. و یا کلاً مگر اینکار چقدر دقیق است؟ در هر صورت خبری از این پمپ هم نیست.

کار دستگاه این است که اول تیله‌ها را سوراخ سرازیر می‌کند. سپس هر تیله هر بار که با مانعی برخورد می‌کند، یا قدمی به سمت چپ برمی‌دارد یا راست. دوباره در برخورد با مانع بعدی نیز همین روال را خواهد داشت. در نهایت توزیع تیله‌ها شکل خاصی دارد که به آن توزیع نُرمال می‌گویند. البته در اینجا چون گام اول (برخورد با بیضی) کمی متفاوت است، توزیع بدست آمده هم کمی تغییر خواهد کرد. ولی در کل همان شکل را خواهد داشت.

اکنون اگر تیله‌ها را در وضعیت اول بگذاریم و لحظه به لحظه قوانین نیتون را برای آنها بکار ببریم تا ببینیم در لحظهٔ بعد هر تیله چقدر حرکت کرده است و به کجا رفته است، می‌توانیم حرکت تمام تیله‌ها را پیش‌بینی کنیم. هر چقدر هم که می‌خواهد این برخوردها شانسی به نظر برسد. حالا کار چنین محاسبه‌ای را می‌توان به کامپیوتر داد.

فرض کنید اوّل کار به تیله‌ها رنگی اختصاص ندهیم و بگذاریم تا کامپیوتر مسیر حرکت تک تک تیله‌ها را محاسبه کند. اکنون مشخص می‌شود که هر تیله سرانجام در کدام ستون جای خواهد گرفت. حالا که این اطلاعات را داریم می‌توانیم به تیله‌های هر ستون رنگ یکسان دهیم و سپس زمان را در کامپیوتر به عقب برگردانیم تا به وضعیت اول تیله‌ها برگردیم. منتها اینبار به هر کدام رنگی اختصاص داده شده است.

اینجا می‌رسیم به مورد ۴. شاید اول با کامپیوتر فهمیده‌اند که در وضعیت اولیه هر تیله را باید دقیقاً کجا قرار دهند، تا وقتی که حرکتشان را تمام کردند، وضعیت نهایی‌شان به صورت تفکیک شده باشد.

این هم امکان ندارد. اتفاقی که در اینجا رخ می‌دهد بسیار کاتوره‌ایست. حتی تیله‌ها در مسیر خود به سطحی بیضوی هم برخورد می‌کنند. اگر تیله‌ها زخم داشته باشند یا سطح بعضیشان کمی سُر باشد یا چرخش متفاوتی داشته باشند، تمام محاسبات ممکن است بر باد رود. حتی ممکن است کارخانه در تولید یک تیله اشتباه کرده باشد و مثلاً به دلیل وجود حباب وزن یکی با دیگری فرق کند. بماند که چیدن وضعیت اولیه به این دقت (هر تیله با رنگ خاص باید در مکانی خاص قرار بگیرد) بسیار سخت است.

تنها راهی که می‌ماند مورد یک است. یعنی که این فیلم کلاً جعلی است و با جلوه‌های کامپیوتری ساخته شده است. در واقع شبیه‌سازی کامپیوتری (که در مورد ۴ ذکر شد) اول انجام شده است و به تیله‌ها رنگی که باید داشته باشند، با همان روش، اختصاص داده شده است، سپس همان حرکت تیله‌ها را با نرم‌افزارهای انیمیشن ۳ بعدی به نمایش در آورده‌اند.

به عنوان شاهد می‌توان به چند نکتهٔ زیر اشاره کرد:

- هنگامی که دوربین روبروی دستگاه قرار می‌گیرد، لحظه‌ای می‌توان بازتاب صحنهٔ مقابل دستگاه را روی شیشه دید. در این بازتاب اثری از دوربین و فیلم‌بردار نیست.

- در فیلم کاملتر (که در پایین آورده شده) ابتدا دستی دکمه‌ای را بالای دستگاه فشار می‌دهد و سپس تیله‌ها آزاد می‌شوند. اینکه هیچ مکانیزمی برای آزاد شدن صفحهٔ نگهدارندهٔ تیله‌ها دیده نمی‌شود یا اینکه چرا باید دکمه را به این شکل عجیب فشار داد و نگه داشت و یا چرا بین فشار دادن دکمه و آزاد شدن تیله‌ها اینقدر فاصله هست بماند. ولی با در نظر گرفتن اندازهٔ دست به عنوان معیار، به نظر سقوط تیله‌ها با شتابی که باید انجام نمی‌گیرد.

- دست هنگام فشار دادن دکمه انگار بیش از حد پایین می‌رود.

- در لحظهٔ رها شدن تیله‌ها، یکی از آنها حرکت عجیبی می‌کند.

- بالابر سمت چپ به نظر کارایی لازم را ندارد.