ریشهٔ هندی

بررسی

بگذارید یادی کنیم از قانون فاخر F=ma. چیزی که این قانون بیان می‌کند این است که اگر به جسمی چند نیروی مختلف وارد شوند و تا جایی که می‌توانند همدیگر را خنثی کنند و در آخر نیروی F باقی بماند، متناسب با این F، در حرکت جسم تغییری رخ خواهد داد، و این تغییر «هم‌جهت» با F خواهد بود.

پس اگر به جعبهٔ بالا که در ابتدا ساکن است، نیرویی وارد شود، جعبه در همان جهتی که نیرو وارد شده است، شروع به حرکت می‌کند. اگر داخل جعبه چندتا سنگ باشد چه؟ خب، مجموعهٔ جعبه و سنگهای داخلش در همان جهت شروع به حرکت می‌کنند. اگر داخل جعبه فرفرهٔ در حال چرخش باشد چه؟ باز هم وضعیت همان است. اگر داخل جعبه آب باشد چه؟ اگر داخل جعبه چوب باشد چه؟! اگر داخل جعبه چوب چرخان باشد چه؟ اگر داخل جعبه آبی باشد که در آن چوبی در حال چرخش است چه؟ مسئله همان است که بود. بنابراین چوبی که در فیلم دیدید، اگر به خودش بود باید در جهت جریان آب حرکت می‌کرد، نه خلاف آن. پس این فیلم قلّابی است.

حالا کسی ممکن است بگوید: «نه خیر، این چوب وقتی می‌چرخد آب را به عقب هُل می‌دهد و در نتیجه جلو رانده می‌شود» اینجا باید گفت که چوب با چرخش خود آب را به عقب هُل نمی‌دهد، بلکه آب با به عقب هُل دادن چوب آن را می‌چرخاند. آب که خود عامل چرخش چوب است، باید به چوب نیرویی به عقب وارد کرده باشد (همان نیرویی که انتظار داریم، و همان که چوب را در جهت جریان آب به حرکت در خواهد آورد) تا توانسته باشد که چوب را بچرخاند. پس (طبق قانون سوم نیوتن) چوب آب را به جلو هُل می‌دهد نه عقب. اگر خود چوب توسط عاملی دیگر (و نه آب) به سرعت چرخانده می‌شد، این امکان وجود داشت که اینقدر سریع بچرخد که آب را به عقب هُل دهد و در نتیجه خودش به جلو برود. ولی اینجا چنین ادّعایی نشده است.

اگر قرار است چوب به جلو حرکت کند، آب باید با سرعتی بیش از آنچه با آن به محدودهٔ چوب رسیده، از محدودهٔ چوب خارج شود. که با شرایط توضیح داده شده اینطور نمی‌شود. امّا باز ممکن است کسی ادّعا کند که به یک طرف مشخص چوب مادّه‌ای چسبیده است که وقتی در آب قرار می‌گیرد، از چوب فوران می‌کند و این چوب را به جلو هُل می‌دهد. آنگاه باید پاسخ داد که پس چرا چوب مخالف جریان آب حرکت کند؟! اگر اینطور باشد، در حالتی که آب ساکن است و چوب در آن گذاشته شود نیز، چوب باید به جهتی خاص شروع به حرکت کند. چرا این اتفاق، همانطور که در فیلم می‌بینیم، نمی‌افتد؟

در بخشی از فیلم که چوب داخل سطل قرار دارد، در یکی از لحظه‌ها، می‌بینیم که سر چوب قبل از اینکه اصلاً چوب به چرخش بیافتد، خود به خود از سطح آب بیرون می‌آید که تأیید می‌کند چوب با ریسمان نازکی به بالا بسته شده است.